Zgodnie z art. 195 Kodeksu cywilnego, współwłasność występuje wtedy, gdy prawo własności do jednej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom.
Trzy podstawowe cechy współwłasności to:
1) jedność przedmiotu - przedmiotem współwłasności jest jeden konkretny obiekt, a nie zespół, zbiór obiektów;
2) wielość podmiotów – współwłaścicieli może być wielu. W Kodeksie cywilnym występuje określenie ,,kilka”, czyli są to co najmniej dwie osoby;
3) niepodzielność prawa – każdemu właścicielowi przysługuje prawo do całej rzeczy, a nie do jej części odpowiadającej przyznanemu udziałowi.
W ślad za art. 210 Kodeksu cywilnego, każdy ze współwłaścicieli może zażądać zniesienia współwłasności. Od tej reguły istnieje wyjątek - zgodnie z art. 210 § 1 Kodeksu cywilnego współwłaściciele mogą wyłączyć przysługujące im prawo żądania zniesienia współwłasności poprzez czynność prawną na czas nie dłuższy niż 5 lat. Wyłączenie tego prawa może zostać przedłużone w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu.
Zniesienie współwłasności może nastąpić na trzy sposoby:
1) podział rzeczy wspólnej – odnosi się tylko do rzeczy podzielnych, na przykład gruntu; możliwe jest podzielenie gruntu na mniejsze działki według udziałów przypadających współwłaścicielom;
2) sprzedaż rzeczy i podział ceny sprzedaży zgodnie z wysokością udziałów współwłaścicieli;
3) przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem dokonania przez niego spłaty pozostałych współwłaścicieli.
Wyróżnia się także:
1) umowne zniesienie współwłasności – gdy wszyscy współwłaściciele są zgodni co do decyzji o zniesieniu współwłasności oraz warunków, na jakich ma się ono odbyć
2) sądowe zniesienie współwłasności – gdy współwłaściciele nie osiągnęli porozumienia co do zniesienia współwłasności i konieczne jest wkroczenie na drogę sądową w celu rozstrzygnięcia sporu.
Autorka: Martyna Bołaz