Przedsiębiorcy, którzy w czasie pandemii COVID-19 otrzymali pomoc publiczną, coraz częściej zobowiązani są do zwrotu świadczeń, w szczególności dofinansowań z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP). Decyzje nakazujące zwrot zazwyczaj obejmują kwoty główne wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, co stanowi wysokie obciążenie finansowe.
Problem dotyczy środków przyznawanych przedsiębiorcom na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z ustawą o COVID, podmioty dotknięte spadkiem obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19 mogły zwrócić się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników. Podmiotom tym przysługiwały także środki na opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Co ważne w świetle obecnych sporów, przedsiębiorca mógł otrzymać dofinansowanie z FGŚP wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskał pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy. Wątpliwości organów pojawiają się właśnie wobec zbiegu dofinansowań oraz zwolnienia ze składek ZUS na podstawie ustawy o COVID-19.
Na gruncie spraw prowadzonych przez Kancelarię organy twierdzą, że jeżeli przedsiębiorca skorzystał ze zwolnienia ze składek ZUS, to nie miał już prawa do dofinansowania z FGŚP w odniesieniu do tych samych pracowników, nawet jeśli dotyczyło to różnych miesięcy. Jednocześnie organy w żaden sposób nie uzasadniają przyjętego przez siebie stanowiska, dlaczego pomoce te miałyby się wykluczać.
Śledząc najaktualniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych zauważa się stanowisko całkowicie odmienne od twierdzeń organów. Sądy administracyjne wskazują, iż zwolnienia ze składek ZUS i dofinansowania z FGŚP nie stanowią takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy. Wynika to z faktu, iż zwolnienie ze składek ZUS nie jest świadczeniem wypłacalnym, a zatem jest to pomoc o odmiennym charakterze niż dofinansowanie. Zgodnie z orzecznictwem, aby świadczenia były takie same, muszą odpowiadać sobie jednocześnie co do przedmiotu, podmiotu i okresu, co w sprawach pomocy covidowych niemal nigdy nie zachodzi.
Po otrzymaniu decyzji nakazującej zwrot świadczeń covidowych przedsiębiorca powinien precyzyjnie ustalić okresy otrzymania wszelkich pomocy. Jeśli zwolnienie ZUS i dofinansowanie dotyczą różnych okresów, taka decyzja o zwrocie najczęściej będzie bezzasadna. Wówczas przedsiębiorca ma prawo złożyć odwołanie od decyzji, a w razie dalszej potrzeby wnieść skargę do sądu administracyjnego. Co istotne, jeżeli stanowisko organu nie zostało przedstawione w formie decyzji administracyjnej, należy wezwać organ do jej wydania, co umożliwi przedsiębiorcy skorzystanie z środków zaskarżenia.
Autor: Kacper Ławniczek